Verborgen dierlijke ingrediënten

Verborgen dierlijke ingrediënten zijn stoffen van dierlijke oorsprong die voorkomen in levensmiddelen, dranken, supplementen, cosmetica en andere producten, vaak onder technische of onbekende namen. Als je vegan leeft, is het herkennen van deze ingrediënten een belangrijk onderdeel van etiketten lezen. Sommige staan als ingrediënt vermeld; andere zijn technische hulpstoffen die misschien helemaal niet op het etiket staan.

Ingrediënten uit zuivel

• Caseïne en caseïnaten (bijvoorbeeld natriumcaseïnaat) – melkeiwitten die worden gebruikt in bewerkte producten, sommige ‘zuivelvrije’ koffiecreamers en sommige kaasalternatieven die niet vegan zijn.
• Wei – een bijproduct van het kaasmaken, gebruikt in bakwaren, chips, chocolade en eiwitpoeders.
• Lactose – melksuiker, gebruikt als vulstof in tabletten en medicijnen en in bewerkte producten.
• Melkbestanddelen, melkpoeder en melkvet – veel te vinden in chocolade, koekjes en sauzen.

Gelatine en andere producten uit bindweefsel

Gelatine wordt gemaakt door de huid, botten en het bindweefsel van dieren te koken, meestal van varkens of runderen. Het wordt gebruikt in snoep, marshmallows, gelei, sommige yoghurts en desserts, en in capsules voor supplementen. Collageen, ook uit dierlijk weefsel, wordt gebruikt in supplementen en cosmetica. Vegan alternatieven zijn onder meer agar-agar (uit zeewier), pectine en carrageen.

Ingrediënten van insecten

• Karmijn (E120), ook wel cochenille of karmijnzuur genoemd, is een rode kleurstof gemaakt van vermalen cochenilleluizen. Het wordt gebruikt in snoep, dranken, yoghurts en cosmetica.
• Schellak (E904) is een hars die wordt afgescheiden door de lakschildluis en wordt gebruikt als glansmiddel op snoep, producten met een chocoladelaagje, sommige soorten fruit en pillen.
• Bijenwas (E901) wordt gebruikt als glansmiddel en in cosmetica.
• Honing wordt door The Vegan Society en de meeste veganisten niet als vegan beschouwd.

Technische hulpstoffen

• Vislijm (isinglass) is een vorm van collageen uit de zwemblazen van vissen. Het wordt traditioneel gebruikt om bier en wijn te klaren. Omdat technische hulpstoffen over het algemeen niet op drankenetiketten hoeven te staan, is het vaak lastig om te zien of een drankje vegan is zonder het bij de producent na te vragen (zie vegan wijn en bier). Ook eiwit (albumine), gelatine en caseïne worden als klaringsmiddel gebruikt.
• Beenderkool is verkoold dierenbot dat in sommige suikerraffinaderijen, vooral in de Verenigde Staten, wordt gebruikt om rietsuiker te ontkleuren en te filteren. De beenderkool blijft niet in de suiker achter, maar veel veganisten mijden suiker die zo is bewerkt. Bietsuiker wordt niet met beenderkool bewerkt, en biologische en gecertificeerd vegan suikers vermijden het.

Additieven van dierlijke oorsprong

• L-cysteïne (E920) is een aminozuur dat wordt gebruikt als meelverbeteraar in sommige broden en bakwaren. Het kan worden gemaakt uit veren, dierenhaar of varkensborstels, maar ook synthetisch of via microbiële fermentatie.
• Lanoline (E913) is een vet uit schapenwol, gebruikt in cosmetica, lippenbalsems en als grondstof voor vitamine D3.
• Vitamine D3 in supplementen en verrijkte producten wordt meestal gemaakt uit lanoline. Er bestaat vegan D3 uit korstmos (zie vitamine D).
• Omega-3-vetzuren die aan levensmiddelen worden toegevoegd, komen vaak uit visolie.

Tabel met E-nummers

De volgende E-nummers zijn altijd of soms van dierlijke oorsprong. “Soms” betekent dat het additief ook uit plantaardige, synthetische of microbiële bronnen kan worden gemaakt, dus check het product of vraag het na bij de fabrikant.

Gelatine is in de Europese Unie niet ingedeeld als additief met een E-nummer en staat dus met zijn naam op het etiket.

Producten die geen voedsel zijn

Ingrediënten van dierlijke oorsprong komen ook voor in producten die geen voedsel zijn. Voorbeelden zijn lanoline, bijenwas, karmijn en keratine in cosmetica; squaleen, dat uit haaienleverolie of uit planten zoals olijven kan komen; gelatine in sommige fotografische films en capsules; en lijmen op dierlijke basis. Zie dierproefvrije cosmetica en vegan mode.

Vegan producten herkennen

1. Lees ingrediëntenlijsten en allergeneninformatie; melk en ei zijn belangrijke allergenen en worden in veel landen extra benadrukt op etiketten.
2. Let op een vegan keurmerk, zoals het Vegan Trademark van The Vegan Society (zie vegan certificeringen en keurmerken).
3. Neem contact op met fabrikanten over onduidelijke additieven en technische hulpstoffen.
4. Gebruik naslagwerken, zoals de vegan woordenlijst.

Let op: labels als “vegetarisch”, “plantaardig” en “zuivelvrij” betekenen niet altijd dat een product vegan is (zie plantaardig versus vegan).

Zie ook

• Vegan keurmerken en labels
• Vegan wijn en bier
• Dierproefvrije cosmetica